header_02.jpg

Roestkleurige Roestkleurige ’aorta’ kronkelt bij Leemans


Dikke, roestkleurige buizen kronkelen de weg over. ,,Nu kan iedereen zien wat er nodig is om droge voeten te houden.”

Den Oever
De dikke buizen over de Noorderdijkweg bij Gemaal Leemans kronkelen vanuit de diepte aan de achterkant van het grote witte gebouw de weg over richting een betonnen bak die grenst aan de Zuiderhaven van Den Oever. De tijdelijke constructie is aangelegd voor een renovatie vanhet uit 1930 daterende gemaal. De vorige grote opknapbeurt dateert van 1994.  De oorspronkelijke dieselmotoren zijn toen verruildvoor elektromotoren. Via Gemaal Leemans wordt de hele Wieringermeer, zowel de lage polder (Wieringerwerfen Kreileroord) als de hogepolder (Slootdorp en Middenmeer) bemalen.Het zilte water van de lage polder werd vanaf 1997 via een nieuwe aangelegde leiding van 1,1 kilometer direct op de Waddenzee geloosd in plaats van op het IJsselmeer. Het water uit de hoge polder bleef als van ouds op het IJsselmeer worden uitgestoten.

2021 04 08 Leemans 3

Aanvankelijk wilde het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartierhet Gemaal Lely bij Medemblik inzetten tijdens het renoveren van Gemaal Leemans. Het water uit de Wieringermeer zou voor de duur van enkele maanden bij Medemblik in het IJsselmeer worden gepompt. Na onderzoek van bureau  Deltares oordeelde PWN dat het anders moest. De kwaliteit van het drinkwater kon in dat geval niet worden gegarandeerd: het zoutgehalte zou te hoog worden. Ook al omdat de inlaat van het drinkwater bij Andijk zich te dicht in de buurt van Gemaal Lely bevindt. Voor het hoogheemreedschap betekende dit de aanleg van een tijdelijke installatie, bestaande uit noodpompen en twee persleidingen over het terrein bij Gemaal Leemans. Dit stelsel mondt uit ineen betonnen bassin dat in verbindingstaat met de Waddenzee.

2021 04 08 Leemans 4Tot mei
In maart is deze tijdelijke constructie, waar aan PWN voor de helft bij draagt, aangezet. Tot mei blijft dit systeem draaien.Tegen die tijd is onder meer het betonwerk van het gemaal opgeknapt en de hele elektrische installatie vervangen. Daarnaast is er van alles gereviseerd zoals de gietijzeren persleidingen (extra coating),vlinderkleppen en terugslagkleppen.Alle onderdelen bleken flink door zout te zijn aangetast, meer dan waarmee de ingenieurs van hethoogheemraadschap rekening hebben gehouden. Nieuwe onderdelen bestellen zou met een levertijd van minimaal twintig weken te lang duren, vertelt Mike Otter die op de ingenieursafdeling van waterschap werkt. Een gespecialiseerd bedrijf bood uitkomst.Voor de klus heeft het hoogheemraadschap onder meer een ingenieur ingehuurd die betrokken was bij de vorige renovatie van het gemaal. Toen nog werkzaam bij Rijkswaterstaat, inmiddels is hij zzp’er. Zijn kennis kwam enorm van pas aangezien niet alle informatie van zo’n oud gemaal meer voor handen is. ,,Hij is onze wandelendee ncyclopedie’’, aldus Sonja Deutekom, projectleider bij het hoogheemraadschap. Na de renovatie, die zo’n 4,9 miljoen euro kost, kan het gemaal weer 25 jaar mee.
De klus is overigens nog niet geheel afgerond. Volgend jaar worden de elektrische pompen vervangen voor het bemalen van het hoogste peilvak van de polder Wieringermeer. Wie aan de achterkant van het gemaal staat, kan goed het hoogteverschil tussenbeide polderdelen zien.
Dat van Slootdorp ligt 4.60 meter beneden NAP en dat van Wieringerwerf / Kreileroord op iets meer dan zes meter beneden NAP. Voor de noodpompen is het hard werken. Niet alleen het hoogteverschil van zes meter moet worden overbrugd, daar komen ook de extra meters bij om het leidingwerk over de dijk te krijgen zodat verkeer er onderdoor kan.Deutekom: ,,Je zou kunnen zeggen dat zoiets leerzaam is. In een normale situatie zie je niks van zo’n gemaal, je ziet geen pijp lopen.Nu kan iedereen met eigen ogen zien wat er nodig is om droge voeten te houden.’’

2021 04 08 Leemans 2

Gemaal Lely
Bij Medemblik staat een tweede gemaal voor het bemalen van de Wieringermeer: Gemaal Lely dat net zo oud is als het Gemaal Leemans maar van af het begin elektrische pompen had in geval van diesel schaarste. Mocht het ene gemaal uitvallen, dan was er een reserve voor handen zo da thet waterpeil in de Wieringermeer beheers baarbleef. Beide gemalen legden de Wieringermeer in 1930 in acht maanden droog.

Met toestemming over genomen van: Noordholland Dagblad
Tekst: Winnie van Galen
Artikel als als PDF downloaden.

Zie verder: Gemaal Leemans

Deel dit via: